AstronomiDiğer İçeriklerimizDoğa BilimleriFizikSapiens Haber

Lyrids Meteor Yağmuru İzleme Rehberi

Lyrids Meteor Yağmuru’nu kaçırmayın! 22–23 Nisan tarihleri arasında gerçekleşecek Lyrids Meteor Yağmuru, 22 Nisan günü gözlem açısından zirve noktasına çıkacak. Peki; ya bu meteor yağmurunu nasıl izleyebiliriz, nereye bakmamız gerekiyor ve saat kaçta izlenebilecek? Haberimizde tüm bu sorulara ve Lyrids Meteor Yağmuru hakkındaki diğer bilgilere yer verdik, nasıl izleyebileceğinizi anlattık ve meteorlar hakkında bilgiler verdik. Bu etkileyici doğa olayını en iyi şekilde izlemek için gerekli detayları haberimizin devamında bulabilirsiniz.

Ayrıca daha fazla bu tarz içerik için Sapiens Haber kategorimize göz atabilirsiniz.

Kuyruklu Yıldız Nedir ve Nasıl Oluşur?

Bu noktada NASA’nın yapmış olduğu kuyruklu yıldız tanımına göz atmakta fayda var.

Kuyruklu yıldızlar; Güneş Sistemi’nin oluşumundan kalan toz, kaya ve buzlardan oluşan, donmuş artıklardır. Genişlikleri birkaç mil ila onlarca mil (1 mil ~ 1,61 m) arasında değişir. Ancak Güneş’e yaklaştıkça ısınırlar. Buna bağlı olarak gaz ve tozları merkezlerinde birikir ve etrafa saçılır. Bu sırada gezegenden daha büyük olabilen, parlayan bir kafaya sahip olurlar. Etrafa saçılan kalıntılar, milyonlarca mil uzanan bir kuyruk oluşturur.

Kuyruklu yıldızlar; Güneş’in etrafında dolanan, donmuş gaz, kaya ve tozdan oluşan, kozmik kartoplarıdır. Dondurulduklarında küçük bir kasaba büyüklüğündedirler. Bir kuyruklu yıldızın yörüngesi onları Güneş’e yaklaştırdığında ısınırlar ve çoğu gezegenden daha büyük, parlak, dev bir kafaya sahip olur; etrafa toz ve gaz püskürtürler. Toz ve gazlar, Güneş’ten milyonlarca kilometre uzağa uzanan bir kuyruk oluşturur. Kuiper Kuşağı’nda ve hatta daha uzaktaki Oort Bulutu’nda, Güneşimizin etrafında dönen milyarlarca kuyruklu yıldız olması muhtemeldir.

NASA / Kuyruklu Yıldızlar

Ek olarak kuyruklu yıldızlar ve meteorlar hakkında daha fazla bilgi öğrenmek için ”Geminid Meteor Yağmuru İzleme Rehberi” adlı yazımıza göz atabilirsiniz.

Oort Bulutu Nedir?

Oort Bulutu Temsili Görsel.
Oort Bulutu Temsili Görsel. (Görsel Kaynak: Stellar Lab)

Oort Bulutu, Güneş Sistemi’nin hipotetik (varsayımsal) bir bileşenidir ve Güneş Sistemi’nin dış sınırlarında (2.000 ila 200.000 astronomik birim) yer alır. Bulut, genellikle ”kuyruklu yıldız deposu” olarak bilinir. Oort’un varlığı, uzun süredir astrofizikçiler ve gök bilimciler arasında kabul edilen bir teoridir; ancak doğrudan gözlemlenememiştir ve hala tam olarak kanıtlanmamıştır.

Bu bulutun hipotezi, 1950’lerde Hollandalı astronom Jan Oort tarafından geliştirilmiştir. Oort, bu hipotezini Güneş Sistemi’ndeki uzak kuyruklu yıldızların teorik bir kaynağı olarak öne sürmüştür. Bulutun, Dış Güneş Sistemi’ndeki kuyruklu yıldızların kütle çekimi etkisiyle Güneş Sistemi’ne doğru itilmesi sonucunda, zaman zaman iç bölgelere doğru düşük hızda seyahat ettiği ve Güneş Sistemi’nin dış sınırında bulunduğu düşünülmektedir. Sonuç olarak Oort Bulutu’nun varlığı; kuyruklu yıldızların Güneş Sistemi’nde, Güneş yakınlarından büyük mesafelere geçişi sırasında gözlenen ve tanımlanan hareketlerden yola çıkılarak ortaya atılmıştır.

Lyrids Meteor Yağmuru Nasıl Oluştu?

Lyrids Meteorları, Lyra Takımyıldızı‘nda bulunan C/1861 G1 Thatcher adlı kuyruklu yıldızın kalıntılarından oluşmaktadır. Thatcher Kuyruklu Yıldızı ise 5 Nisan 1861‘de New Yorklu amatör gök bilimci A. E. ​​Thatcher tarafından keşfedilmiştir.

Lyrids Meteor Yağmuru Tarihçesi

Nisan ayı sonlarında zirveye çıkan Lyrids Meteor Yağmuru, bilinen en eski meteor yağmurlarından biridir. Hatta NASA kaynaklarına göre Lyridler, 2700 yıldır gözlemleniyor; Lyrids Meteor Yağmuru’nun ilk kaydedilen gözlemi, Antik Çin‘e MÖ 687‘ye kadar uzanıyor.

Asteroit, Meteoroit, Meteor ve Meteorit Arasındaki Farklar

Aslında asteroit, meteoroit, meteor ve meteorit birbirinden farklı şeylerdir. Özetle aradaki farkları aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

  • Asteroitler, Güneş veya gezegenlerin yörüngesinde hareket eden meteoroitlerden daha büyük yapılardır.

  • Diğer taraftan meteoroitler, asteroitlerin daha küçüğüdür ve Güneş etrafında dönerler. Bazı meteoroitler atmosfere girse bile küçüklüğünden ötürü anlaşılmaz.

  • Halk arasında yıldız kayması olarak bilinen meteorlar, aslında atmosfere giren meteoroitlerdir. Meteor, Dünya’nın atmosferine girdikten sonra sürtünme nedeniyle ısınarak yok olur. Sonuç olarak ısınma esnasına kimyasal bileşimine bağlı olarak arkasında renkli iz bırakır.

  • Meteoritler, Dünya’nın atmosferine girerler ve tamamen yanmadan yeryüzüne ulaşır.

  • Mikrometeoritler ise en küçük meteoritlerdir. Hatta mikrometeoritler gözle görülemeyecek kadar küçük olabilirler.

Her Meteorun Bir Rengi, Her Rengin Bir Anlamı Vardır

Geminid meteor yağmuru, Meteor Renkleri.
Meteor Renkleri. (Görsel Kaynak: Yahoo)

Bir meteorun rengi, kimyasal bileşenlerine göre farklılık gösterebilir.

  • Nitrojen/oksijen bileşenli meteor kırmızı renkli olur.

  • Demir bileşenli meteor sarı renkli olur.

  • Kalsiyum bileşenli meteor pembe veya mor renkli olur.

  • Sodyum bileşenli meteor turuncu renkli olur.

  • Son olarak magnezyum bileşenli meteorsa mavi renkli olur.

Lyrids Meteor Yağmuru İzleme Rehberi

Lyrids Meteor Yağmuru Konumu.
Lyrids Meteor Yağmuru Konumu. (Görsel Kaynak: Astronomiy Now)

Şimdi gelelim, bu gözlemi nasıl gerçekleştireceğimiz hakkındaki bilgilere. Lyrids Meteor Yağmuru, her yıl yaklaşık olarak 22–23 Nisan tarihleri arasında gerçekleşir. Bu meteor yağmuru, şehir ışıklarına rağmen gözlemlenebilmektedir; lakin yine de karanlık bir bölgede olmakta fayda var. Artık hazırsanız Lyrids Meteor Yağmuru:nu izlemek için aşağıdaki adımları izleyebilirsiniz.

  1. İlk olarak gökyüzünde kuzeydoğu ufkuna bakmamız gerekmektedir.

  1. Bir sonraki adımdaysa Hercules (Herkül) Takımyıldızı’nı bulmamız gerekiyor. Hercules Takımyıldızı, kuzeydoğu – doğu (Bu hizada ilerlemekteler.) yönünde olacaktır.

  1. Hercules Takımyıldızı’nı bulduktan sonra Lyra Takımyıldızı’nı bulmamız gerekiyor. Lyra Takımyıldızı, Hercules Takımyıldızı’nın sol altında, yani batısında, bulunmaktadır.

  1. Lyra Takımyıldızı’nı bulduğumuza göre son olarak Vega Yıldızı’nı bulmalıyız. Vega Yıldızı, Lyra Takımyıldızı’nın bir üyesidir ve Lyra Takımyıldızı’nın en tepesinde parlak bir şekilde bulunur. Parlaklığı sayesinde onu rahatlıkla bulabilirsiniz; çünkü kuzeydoğu yönünde bu yıldızdan daha parlak bir cisim bulunmamaktadır.

  1. Lyrids Meteor Yağmuru, Vega Yıldızı’nın sağ tarafındaki bölgede, Hercules Takımyıldızı’nın ise sol alt tarafında, yani takımyıldızı dizisinin tam uç noktasında, gerçekleşecektir.

Lyrids Meteor Yağmuru’nu En İyi Ne Zaman Gözlemleyebiliriz?

Özetle uzmanlar, bu harika doğa olayının gözlemlenmesi için en iyi tarihin 22-23 Nisan olduğunu belirtmektedir. Çünkü 22 Nisan’ı 23 Nisan’a bağlayan gece meteor yağmuru, zirve noktasına ulaşacak ve saat 21.30’dan itibaren ufuk çizgisinin hemen üstünde gözlemlenmeye başlayacak. Buna bağlı olarak bu saat diliminden önce gözlem yapmaya çalışmak başarısızlıkla sonuçlanacaktır. Hatta uzmanlara göre bu saat diliminde saatte 15 ila 20 meteor gözlemlemek mümkün olacak. İlerleyen saatlerde ve günlerdeyse gözlem şansı giderek azalacak ve en nihayetinde bu güzel manzaraya bir yıllığına veda edeceğiz.

İyi gözlemler! 🔭🌌

Kaynakça:

  1. Comets. (n.d.). https://science.nasa.gov/solar-system/comets/
  2. Kala, O. (2024, April 9). 2024 Astronomi Takvimi. Sapiens Medya. https://sapiensmedya.com/2023/12/2024-astronomi-takvimi/
  3. Lyrids. (n.d.-b). https://science.nasa.gov/solar-system/meteors-meteorites/lyrids/
  4. Asteroids, Comets & Meteors. (n.d.). https://science.nasa.gov/asteroids-comets-meteors/
  5. Kuiper belt. (n.d.). https://science.nasa.gov/solar-system/kuiper-belt/
  6. Oort Cloud – NASA Science. (n.d.). https://science.nasa.gov/solar-system/oort-cloud/
  7. Ridgeway, A. B. (2024, April 18). Lyrid meteor – Watch the Skies. https://blogs.nasa.gov/Watch_the_Skies/tag/lyrid-meteor/
  8. Wikipedia contributors. (2023, December 8). Lyrids. Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Lyrids
  9. Rao, J. (2024, April 19). The Lyrid meteor shower peaks this weekend, but don’t expect much this year. Space.com. https://www.space.com/lyrid-meteor-shower-2024
Oğuzhan Kala profil fotoğrafı

Merhaba, ben Oğuzhan. Mersin Üniversitesi sanat tarihi bölümü okuyorum. Astronomi, evrim, fizik ve doğa başlıca ilgi alanlarım. Boş zamanlarımda astrofotoğraflar çekiyorum ve ilgi duyduğum alanlar hakkında araştırmalar yapıyor, bu araştırmaları Instagram’da paylaşıyorum.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir